|
نتیجۀ ترس و شرم نابجا (حکمت20) |
 |
 |
 |
|
(شماره 19) و مِن حِکمَةٍ لَهُ ( عليهالسَّلام ) نتیجه ترس و شرم نا به جا متنو ترجمه : وَ قَالَ ( عليهالسلام )قُرِنَتِ الْهَيْبَةُ بِالْخَيْبَةِ وَ الْحَيَاءُ بِالْحِرْمَانِ وَ الْفُرْصَةُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ فَانْتَهِزُوا فُرَصَ الْخَيْرِ و درود خدا بر او، فرمود: ترس با نااميدى، و شرم با محروميّت همراه است، و فرصتها چون ابرها مىگذرند، پس فرصتهاى نيك را غنيمت شماريد. شرح : مقصود امام (ع) از هيبت، ترس از طرف مقابل است. بديهى است كه ترس مانع برآورده شدن حاجت و رسيدن به هدف است، چون با روى باز سخن گفته نمىشود، و معناى نزديكى ترس با زيان هم همين است و هم چنين، شرم با نااميدى همراه است به دليل همراهى شرم با فروگذاردن خواسته و ابراز نكردن آن، اين سخن براى برحذر داشتن از ترس و شرم كه هر دو نكوهيدهاند، مىباشد. باید توجه داشت که هر شرم و حیائی نکوهیده نیست. رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمودهاند: « الحَياءُ حَياءان حَياءُ عَقلٍ و حَياءُ حُمقٍ، فَحَياءُ العَقلِ هُوَ العِلمُ و حَياءُ الحُمقِ هُوَ الجَهلُ » مجلسىّ «رحمه اللّه» در مجلّد پانزدهم كتاب بحار الأنوار پس از نقل اين روايت از كتاب كافى مىنويسد: فرمايش پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله دلالت ميكند بر اينكه حياء بر دو قسم است يكى ممدوح و آن حيائى است كه ناشى از عقل و خردمندى است مثل اينكه شخص از چيزى شرمنده باشد كه عقل صحيح يا شرع به زشتى آن حكم كند مانند شرمندگى از گناهان و ناشايستهها، و ديگرى مذموم و آن حيائى است كه ناشى از حمق و بىخردى است مثل اينكه شخص شرمنده شود از كارى كه عوامّ مردم آنرا زشت پندارند و در واقع زشت نيست و عقل صحيح و شرع بآن حكم مىنمايد مانند شرمندگى از پرسش مسائل علميّه يا بجا آوردن عبادات شرعيّه. آن گاه در ادامۀ حدیث شریف حضرت امیر علیهالسلام به غنيمت شمردن فرصتهاى خوب فرمان داده، يعنى در موقع به دست آمدن فرصت، هر چه زودتر كار را بايد انجام داد. هيـولاى ترس و لهـيب هراس رفيـق زيـان است و دام حـواس پشـيمانى و طيف شـرمندگى قرين بيأس است و درمانـدگی و فرصت، چـو ابر رونده، عبـور نمـايـد ز انسـان و گــردد بـدور همـانـا كه پـرواى كار و مجـال زمانى كه در آن، شكوفد كمال مسازيدش از كف، بدور و رها تـبــاه و پـريــش و بــدون بـهـا _______________________________________________________________________________ [1] فیضالاسلام، کلمات قصار، ص 1096 [2] ترجمهنهجالبلاغه(دشتى)، ص 627 [3] برگرفته از ترجمهوشرحنهجالبلاغه(فيضالاسلام)، ج 6، ص 1093 و ترجمهشرحنهجالبلاغه(ابنميثم)، ج 5، ص 422 |