به سایت تخصصی امیرالمومنین امام علی علیه السلام - ابوتراب - خوش آمدید. امیدواریم بتوانیم تحت توجهات آن حضرت در خدمت دوستان ایشان باشیم ... به ذرّه گر نظر لطف بوتراب کند ... به آسمان رود و کار آفتاب کند
. . .
   

 

 

 

شرح لقب

 

 

• حکيم بن جبلة

موضوع: اصحاب

کلمات کليدي: حکیم بن جبله، جنگ جمل

 

حُکَيم بن جَبَلة بن حصين عبدي که به او «ابن جبل» هم مي‏گفتند، از ياران علي عليه السلام[1]  و از استوار گامان در اطاعتش و از آگاهان به حقّ خلافتش بود.

 حکيم را با تعابير:«قومش از او فرمان مي‏بردند»،[2]  «يکي از شريف‏ترين قهرمانان»[3] و «شجاع‏تر از او شنيده نشده»[4]  ستوده‏اند.

 او در جريان شورش عليه عثمان، رهبري بصريان را بر عهده داشت.[5] در روزگار خلافت امام علي‏عليه السلام نيز پس از آن که فتنه افروزان جمل به سرکردگي طلحه و زبير، آتش‏بس با عثمان بن حُنَيف (فرماندار بصره) را نقض کردند و بر مردم يورش بردند و آهنگ تصرّف بصره کردند، حکيم با ياران خود، آگاهانه و شجاعانه با آنان جنگيد.

 جمله بلند او که در هنگامه نبرد با جَمليان بيان کرد و گفت:«من در پيکار با اينان در ترديد نيستم. ..»،[6]  نشان دهنده شناخت دقيق و باور عميق او از حق است. او در اين نبرد، شهد شهادت نوشيد.[7]

 امام علي عليه السلام يکي از دلايل نبرد با لشکر جمل و فتنه‏گري و فسادجويي آنان را قتل حکيم بن جبله به دست آنان ياد کرد.[8]

 

چند روایت در مورد جناب حکیم:

 

در کتاب تاريخ الطبري -به نقل از جارود بن ابي سبره آمده است:

 

در شبي که عثمان بن حنيف زنداني شد، در حياط «مدينة الرزق (انبار آذوقه)»،[9]  خوارباري براي خوراک مردم بود که عبد اللَّه [ بن زبير] قصد داشت از آن براي تغذيه يارانش استفاده کند. در اين حال، خبر آنچه با عثمان [ بن حنيف] کرده بودند، به حُکَيم بن جَبَله رسيد.

 حکيم گفت:

اگر عثمان را ياري نکنم، خدا ترس نيستم.

 

پس با گروهي از مردانِ دو قبيله عبد القيس و بکر بن وائل - که بيشتر آنها از عبد القيس بودند -، به «مدينة الرزق»، نزد عبد اللَّه بن زبير آمد.

 ابن زبير پرسيد:

اي حکيم! چه کار داري؟

 

 گفت:

مي‏خواهيم از اين خوراک، ارتزاق کنيم و ديگر، اين که مي‏خواهيم بنا بر عهدنامه‏اي که با عثمان بن حُنَيف نوشته‏ايد، او را رها کنيد تا در مقرّ فرمانداري، اقامت کند تا آن گاه که علي‏عليه السلام بيايد.

 به خدا سوگند، اگر ياوراني عليه شما مي‏يافتم که با آنان شما را بکوبم، کارهاي شما را برنمي‏تابيدم و تا شما را در برابر کساني که کشتيد، نمي‏کشتم، از پا نمي‏نشستم. چون برادران ما را کشته‏ايد، ريختن خون شما براي ما حلال است.

 آيا از خداي عزّوجل نمي‏هراسيد؟ با چه دستاويزي ريختن خون‏ها را حلال مي‏شمريد؟

 

 [ عبد اللَّه بن زبير] گفت:

به خاطر خون عثمان بن عَفّان.

 

 حُکيم گفت:

آيا کساني که آنها را کشتيد، قاتلان عثمان بودند؟ آيا از خشم خدا نمي‏هراسيد؟

 

 عبد اللَّه بن زبير به او گفت:

از اين خوردني‏ها به شما نمي‏دهيم و عثمان بن حُنَيف را هم رها نمي‏کنيم تا آن گاه که علي را [ از خلافت، ] خلع کند.

 

 حکيم گفت:

بار خدايا! تو حاکم عادلي. پس گواه باش. و به يارانش گفت:من در [ حقّانيت] نبرد با اينان، هيچ شک و ترديدي ندارم. پس هر کس شک دارد، بازگردد.

 

 حُکيم با آنان جنگيد و جنگ سختي ميان آنان در گرفت و مردي شمشير بر ساق پاي حکيم زد [ و آن را قطع کرد]. حکيم، ساق خود را برداشت و آن را به سوي آن مرد، پرتاب کرد. به گردن او اصابت کرد و او را بر زمين انداخت و نيمه جان شد. حکيم هم کِشان کِشان، خود را به او رساند و وي را کشت و بر او تکيه زد.

 

مردي بر او گذشت و گفت:

چه کسي تو را کشت؟

 

گفت:

تکيه‏گاهم!

 

 در آن نبرد، هفتاد مرد از عبد القيس، کشته شدند.

 هُذَلي مي‏گويد:حکيم، هنگامي که پايش قطع شد، سرود :

 اي دو پاي من! نگران مباشيد

 دستان شجاعت با من است

 که با آنها از پاهايم دفاع مي‏کنم.

 عامر و مَسلَمه مي‏گويند:همراه حکيم، پسرش اشرف و برادرش رعل بن جبله نيز کشته شدند.[10]

 

در سير أعلام النبلاء آمده است:

 

حُکَيم در جنگ جمل[11]  مي‏جنگيد تا آن که پايش قطع شد. پس آن را برداشت و بر [ سر] کسي که آن را قطع کرده بود، کوفت و او را کُشت و همچنان با يک پا مي‏جنگيد و رَجَز مي‏خواند و مي‏گفت:

 اي ساق پا! نگران مباش

 دستم با من است

 که با آن از ساقم حمايت مي‏کنم.

 

 پس خون فراواني از او رفت و بر همان مقتولي که پايش را قطع کرده بود، تکيه زد و نشست. سواري بر او گذشت و گفت:

چه کسي پايت را قطع کرد؟

گفت:

تکيه‏گاهم!

 

پس شجاع‏تر از او شنيده نشده است. سپس سحيم حدّاني بر او يورش بُرد و او را کُشت.[12]

 

امام علي عليه السلام در سخنانشان هنگامي که به بصره داخل شدند می‌فرمایند:

 

بندگان خدا! با سينه‏هايي گشاده و اطمينان کامل، به اين قوم، حمله بريد که آنان، بيعتم را شکستند و کارگزارم ابن حُنَيف را سخت کتک زدند و پس از شکنجه شديد، اخراجش کردند. اينان نگهبانان بيت المال و نيز حکيم بن جبله عبدي را کشته‏اند.[13]

 

________________________________________________________

پی نوشت:

[1] رجال الطوسي:530:61.

[2] الاستيعاب:558:421:1، اُسد الغابة:1233:57:2.

[3] سير أعلام النبلاء:136:531:3.

[4] سير أعلام النبلاء:136:532:3، تاريخ الإسلام:495:3، اُسد الغابة:1233:58:2.

[5] تاريخ الطبري:378:4، تاريخ الإسلام:495:3، سير أعلام النبلاء:136:531:3.

[6] تاريخ الطبري:475:4، الکامل في التاريخ:320:2، الاستيعاب:558:423:1.

[7] تاريخ الطبري:471 - 466:4، الاستيعاب:558:421:1، اُسد الغابة:1233:572.

[8] الإرشاد:252:1، الجمل:334، تاريخ الطبري:481:4.

[9] مدينة الرزق، يکي‏از پاسگاه‏هاي‏ايران در حوالي بصره، پيش‏از آمدن‏مسلمانان بوده است (معجم البلدان: 41:3).

[10] تاريخ الطبري:474:4. نيز، ر. ک:الکامل في التاريخ:320:2، الاستيعاب:558:423:1.

[11] منظور، حوادث آغازين ماجراي جمل است. (م)

[12] سير أعلام النبلاء:136:531:3، تاريخ الطبري:471:4، اُسد الغابة:1233:57:2.

[13] الإرشاد:252:1، الجمل:334.

 

 

 

نوشته شده توسط گروه اصحاب و یاران در روز سه شنبه 1390/3/31 ساعت 20:0

من این مطلب را پسندیدم

امتیاز دهی

امتیاز این صفحه 0 از 0 نظر

• یکی از ستاره های زیر را انتخاب کنید.

 

ارسال نظر

نام*
ايميل
نظر*
کد امنيتي* 

سایر صفحات این موضوع

ام فضل بنت حارث

مالک بن حبیب

قرظه بن کعب انصاری

حارث همدانی(2)

عثمان بن حُنیف

شریک بن حارث سلمی

صفوان بن حذیفه یمانی

کمیل بن زیاد

کردوس بن هانی

هانی بن نمره مرادی

هاشم بن عتبه

مقداد بن عمرو

قنبر

فضل بن عباس

علقمه بن قیس

عمرو بن محصن

عبدالله بن کعب مرادی

طرماح بن عدی

صیفی بی فسیل شیبانی

صعصعه بن صوحان عبدی

شریح بن هانی

سلیم بن قیس هلالی

سلمان فارسی

سعید بن قیس همدانی

سعید بن سرح

رشید هجری

ربیع بن زیاد حارثی

حارث همدانی

جویره بن مسهر

جندب بن عبدالله ازدی

جندب بن زهیر ازدی

جعده بن هبیره مخذومی

جاریه بن قدامه انصاری

ثابت بن قیس

بریده اسلمی

اویس قرنی

ابو قتاده انصاری

ابو ایوب انصاری

مالک بن تيهان

ابوبرزه اسلمی

زید بن وهب جهنی

جریش سکونی

اصبغ بن نُباته

ابو اليسر انصاری (کعب بن عمرو)

ابو الجنوب (حبشي بن جناده)

ابراهيم بن مالک اشتر

ابورافع

ابوسعيد خُدری

ابو عمره انصاری

صعصعة بن صوحان عبدی

جابر بن عبدالله انصاری

سعد بن مسعود انصاری

خالد بن معمر بن سدوسی

احنف بن قيس تميمی سعدی

ميثم تمار (ابو سالم)

خزيمة بن ثابت (ذو شهادتين)

حجر بن عدی

معقل بن قيس رياحي

مخنف بن سليم

حذيفة بن يمان

محمد بن ابي حذيفه

مالک بن کعب

زِر بن حبيش

قثم بن عباس

زياد بن نضر

عمرو بن حمق خزاعي

سعد بن مسعود ثقفي

عمر بن ابي سلمه

زيد بن صُوحان

عمّار بن ياسر

سعيد بن قيس همداني

عبد اللَّه بن شبيل احمسی

سهل بن حُنَيف

عبد اللَّه بن جعفر

ضرار بن ضمره ضبابی

عامر بن واثله

ابو شجاع قتباني (سعيد بن يزيد حميري)

يريم بن شريح همداني

شبيب بن عامر (جد کرماني)

قبيصه بن جابر اسدي (ابو العلاء کوفي)

ابو کعب خثعمي

سعيد بن عبيد طائي

هاني بن خطاب أرحبي

ظبيان بن عماره تميمي

شمر بن ابرهه

نابغه جعدي (قيس بن عبدالله جعدي)

مالک بن عباده غافقي (ابو موسي)

کعب بن فقيم أزدي

همام بن شريح

عامر بن عبد قيس

سلمه بن اکوع

عاصم بن زياد

قَبيصه بن ضبيعه عبسي

هند بن ابي هاله (هند بن عمرو جملي)

قيس بن عفريه (عقديه) حمیسي

 

   

پنل اعضاء

نام کاربری:

رمز عبور:

مرا به یاد سپار
رمز عبور را فراموش کرده ام
مزایای عضویت

عضویت در خبرنامه

ویژه نامه

تقویم شیعه

11 شوال

واقعه ای در این روز به ثبت نرسیده است.

 

اوقات شرعی

 

آمارها

. تعداد كل بازديدها: 57785880

. تعداد كل بازديدكنندگان: 52235233

. بازديدهاي امروز: 1472

. بازديدهاي دیروز: 8525

. كاربران آنلاين:

. محصولات فروشگاه: 221

. بحث های تالار گفتمان: 85

. کارهای کاربران: 185

. مقالات: 1976

. تصاویر: 112

. صوت: 401

 

صفحه اصلی | درباره ما | تماس با ما |   RSS | صفحه خانگي | معرفی به دوستان

تمامی کالاها و خدمات فروشگاه، حسب مورد دارای مجوزهای لازم از مراجع مربوطه می‌باشند و فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.

استفاده از مطالب سایت بلا مانع می باشد، در صورت تمایل سایت ابوتراب را به عنوان منبع ذکر نمایید تا افراد بیشتری با سایت امیرالمومنین علیه السّلام آشنا گردند.

 

طراحي و اجراي پايگاه اينترنتي: