به سایت تخصصی امیرالمومنین امام علی علیه السلام - ابوتراب - خوش آمدید. امیدواریم بتوانیم تحت توجهات آن حضرت در خدمت دوستان ایشان باشیم ... به ذرّه گر نظر لطف بوتراب کند ... به آسمان رود و کار آفتاب کند
. . .
   

 

 

 

شرح لقب

 

 

• معقل بن قيس رياحي

موضوع: اصحاب

کلمات کليدي: معقل بن قیس ریاحی، جنگ جمل، جنگ نهروان، جنگ صفین

 

مَعقِل بن قيس رياحي، از جنگاوران بي‏باک کوفه و از سخنوران چيره دست آن ديار و از سرداران سپاه امام علي عليه السلام و امام حسن عليه السلام است. در زمان عمر، در فتح شوشتر، پيک عمّار به مدينه بود و همراه با هُرمُزان به مدينه آمد.[1]

 در جنگ جمل، فرمانده پياده نظام کوفه بود[2] و در جنگ صِفّين، فرماندهي برخي از قبايل کوفه[3] و در درگيري‏هاي ماه ذي حجّه در جنگ صِفّين نيز گاهي فرماندهي سپاه را به عهده داشت.[4]

 در جنگ نهروان، فرمانده جناح چپ سپاه بود[5] و پس از آن، مأمور سرکوبي شورش بني ناجيه شد و «خرّيت بن راشد» را شکست داد.[6]

 بعد از شبيخونِ يزيد بن شجره بر مکّه و مدينه، مَعقِل به مقابله با او و همراهانش شتافت. عدّه‏اي از آنان را اسير کرد و بقيه را فراري داد.[7]

 پس از درهم شکسته شدن فتنه نهروان، امام عليه السلام آهنگ نبرد با معاويه را داشت و چون آمادگي نسبي مردم کوفه روشن شد، مَعقِل براي جمع‏آوري جنگاوران به نواحي اطراف کوفه رفت؛ امّا در حين مأموريت، خبر جانگداز شهادت علي عليه السلام را دريافت کرد.[8]

 به هنگام حاکميت غارتگرانه معاويه در سال 43 هجري[9] که شورش «مُستَورِد»(از سران خوارجْ) شيعيان را تهديد مي‏کرد، به رويارويي با او رفت و پس از درهم شکستن لشکر مُستَورِد، در نبردي تن به تن، او را به هلاکت رساند و خود نيز به شهادت رسيد.[10]

 سعيد بن قيس، او را خيرخواه، خردمند، استوار گام و شجاع خوانده است.[11]

 

چند روایت در مورد معقل:

 

در شرح نهج البلاغة آمده است:

معقل بن قيس، از مردان و قهرمانان کوفه بود و بر مردم، حقّ سروري و پيشگامي داشت. عمّار بن ياسر، پس از فتح شوشتر، او را با هُرمُزان به سوي عمر بن خطّاب فرستاد.

 او از پيروان علي عليه السلام بود و علي عليه السلام وي را به جنگ «بني‏ساقه» فرستاد و او برخي از آنان را کشت و برخي را اسير کرد و [ بعدها] با مستورِد بن «عُلفه» - که از خوارج و از قبيله تَيْمِ رَباب بود - جنگيد و هر دو در کنار دجله همديگر را کشتند.[12]

 

در الغارات به نقل از «عبد اللَّه بن قعين»، در يادکرد جنگ «بني ناجيه»  آمده است:

مَعقِل در ميان ما حرکت مي‏کرد و ما را ترغيب مي‏کرد و مي‏گفت:

اي بندگان خدا! شما جنگ را آغاز نکنيد و ديدگانتان را فرو اندازيد و کم گوييد و خود را براي زخم نيزه و ضربت شمشير آماده کنيد و پاداش بزرگ را در پيکار با آنان به خود، مژده دهيد.

 شما با کساني مي‏جنگيد که از دين، بيرون رفته‏اند و کافراني که از پرداخت ماليات، مانع گشته‏اند و دزدان[ي مشرک]. به من بنگريد. پس چون حمله کردم، همگي چون فردي واحد، يورش بَريد.

 او از ميان همه صف‏ها گذشت و اين سخنان را به آنان مي‏گفت تا آن که از ميان همه گذشت و سپس پيش آمد و در ميان ميدان، در قلب لشکر ايستاد و ما به او مي‏نگريستيم که چه مي‏کند. سپس پرچمش را دو بار حرکت داد و در بار سوم، حمله کرد و ما نيز همگي با او حمله کرديم.[13]

 

در کتاب الغارات به نقل از «کعب بن قعين» آمده است:

معقل بن قيس در سرزمين اهواز ماند و نامه‏اي به علي عليه السلام درباره پيروزي‏اش نوشت و همراه من فرستاد و در آن، چنين نوشته بود:

به نام خداوند بخشاينده مهربان. به بنده خدا علي امير مؤمنان، از معقل بن قيس. سلام بر تو، که من نيز چون تو خداي يکتا را مي‏ستايم.

 امّا بعد ؛ ما بيرون‏رفتگان از دين را ديدار کرديم. آنان عليه ما از مشرکان، کمک گرفته بودند و ما تعداد بسياري از آنان را کشتيم؛ ولي از شيوه تو تجاوز نکرديم و فراري و اسير آنان را نکشتيم و کار زخمي‏ها را نساختيم، و خداوند، تو و مسلمانان را نصرت داد. و سپاس، ويژه خداي جهانيان است. والسلام![14]

 

و نیز در این کتاب به نقل از «ابو عبد الرحمان سُلَمي» در يادکرد عزم امامعليه السلام بر جنگ مجدّد با معاويه و سخنان او خطاب به يارانش آمده است:

[علي عليه السلام فرمود:]

«مردي را به من معرّفي کنيد که مردم را از اطراف و آبادي‏هاي عراق و جايگاه‏هايشان بسيج کند».

 سعيد بن قيس گفت:

هان! به خدا سوگند، بهترين فرد را به تو معرّفي مي‏کنم، شه‏سوار عرب که [ براي تو ]خيرخواه و بر دشمنت سختگير است.

 فرمود:

«چه کسي؟».

 گفت:

معقل بن قيس رياحي.

 فرمود:

«آري، خوب است».

پس او را فراخواند و در پيِ بسيج مردم اطراف و آوردن آنان به کوفه، روانه‏اش کرد؛ ولي او هنوز بازنگشته بود که امير مؤمنان - که درودها و سلام خدا بر او باد - به شهادت رسيد.[15]

 

 _______________________________________________________________

پی نوشت:

[1] شرح نهج البلاغة:92:15 و 39:16.

[2] الجمل:321.

[3] وقعة صفّين:117. در اين منبع آمده است:معقل بن قيس يربوعي.

[4] وقعة صفّين:195، تاريخ الطبري:574:4، الکامل في التاريخ:366:2.

[5] البداية والنهاية:289:7، تاريخ الطبري:85:5، الکامل في التاريخ:405:2.

[6] تهذيب الأحکام:551:139:10، الغارات:348:1-364، تاريخ اليعقوبي:195:2.

[7] الغارات:511:2.

[8] الغارات:638:2، الأخبار الطوال:213.

[9] أنساب الأشراف:175:5.

[10] أنساب الأشراف:176:5 و 177، تاريخ الطبري:206:5، الکامل:1163:3.

[11] الأمالي، طوسي:293:174، الغارات:638:2.

[12] شرح نهج البلاغة:92:15.

[13] الغارات:353:1، تاريخ الطبري:123:5، البداية والنهاية:317:7.

[14] الغارات:354:1، تاريخ الطبري:124:5.

[15] الغارات:638:2، الأمالي، طوسي:293:174.

 

 

 

نوشته شده توسط گروه اصحاب و یاران در روز سه شنبه 1390/3/31 ساعت 20:6

من این مطلب را پسندیدم

امتیاز دهی

امتیاز این صفحه 1 از 1 نظر

• یکی از ستاره های زیر را انتخاب کنید.

 

ارسال نظر

نام*
ايميل
نظر*
کد امنيتي* 

سایر صفحات این موضوع

ام فضل بنت حارث

مالک بن حبیب

قرظه بن کعب انصاری

حارث همدانی(2)

عثمان بن حُنیف

شریک بن حارث سلمی

صفوان بن حذیفه یمانی

کمیل بن زیاد

کردوس بن هانی

هانی بن نمره مرادی

هاشم بن عتبه

مقداد بن عمرو

قنبر

فضل بن عباس

علقمه بن قیس

عمرو بن محصن

عبدالله بن کعب مرادی

طرماح بن عدی

صیفی بی فسیل شیبانی

صعصعه بن صوحان عبدی

شریح بن هانی

سلیم بن قیس هلالی

سلمان فارسی

سعید بن قیس همدانی

سعید بن سرح

رشید هجری

ربیع بن زیاد حارثی

حارث همدانی

جویره بن مسهر

جندب بن عبدالله ازدی

جندب بن زهیر ازدی

جعده بن هبیره مخذومی

جاریه بن قدامه انصاری

ثابت بن قیس

بریده اسلمی

اویس قرنی

ابو قتاده انصاری

ابو ایوب انصاری

مالک بن تيهان

ابوبرزه اسلمی

زید بن وهب جهنی

جریش سکونی

اصبغ بن نُباته

ابو اليسر انصاری (کعب بن عمرو)

ابو الجنوب (حبشي بن جناده)

ابراهيم بن مالک اشتر

ابورافع

ابوسعيد خُدری

ابو عمره انصاری

صعصعة بن صوحان عبدی

جابر بن عبدالله انصاری

سعد بن مسعود انصاری

خالد بن معمر بن سدوسی

احنف بن قيس تميمی سعدی

ميثم تمار (ابو سالم)

خزيمة بن ثابت (ذو شهادتين)

حجر بن عدی

مخنف بن سليم

حذيفة بن يمان

محمد بن ابي حذيفه

حکيم بن جبلة

مالک بن کعب

زِر بن حبيش

قثم بن عباس

زياد بن نضر

عمرو بن حمق خزاعي

سعد بن مسعود ثقفي

عمر بن ابي سلمه

زيد بن صُوحان

عمّار بن ياسر

سعيد بن قيس همداني

عبد اللَّه بن شبيل احمسی

سهل بن حُنَيف

عبد اللَّه بن جعفر

ضرار بن ضمره ضبابی

عامر بن واثله

ابو شجاع قتباني (سعيد بن يزيد حميري)

يريم بن شريح همداني

شبيب بن عامر (جد کرماني)

قبيصه بن جابر اسدي (ابو العلاء کوفي)

ابو کعب خثعمي

سعيد بن عبيد طائي

هاني بن خطاب أرحبي

ظبيان بن عماره تميمي

شمر بن ابرهه

نابغه جعدي (قيس بن عبدالله جعدي)

مالک بن عباده غافقي (ابو موسي)

کعب بن فقيم أزدي

همام بن شريح

عامر بن عبد قيس

سلمه بن اکوع

عاصم بن زياد

قَبيصه بن ضبيعه عبسي

هند بن ابي هاله (هند بن عمرو جملي)

قيس بن عفريه (عقديه) حمیسي

 

   

پنل اعضاء

نام کاربری:

رمز عبور:

مرا به یاد سپار
رمز عبور را فراموش کرده ام
مزایای عضویت

عضویت در خبرنامه

ویژه نامه



تعداد بازدید: 3433

تقویم شیعه

17 ذی الحجه

واقعه ای در این روز به ثبت نرسیده است.

اوقات شرعی

 

آمارها

. تعداد كل بازديدها: 54303757

. تعداد كل بازديدكنندگان: 48964242

. بازديدهاي امروز: 10221

. بازديدهاي دیروز: 13580

. كاربران آنلاين:

. محصولات فروشگاه: 221

. بحث های تالار گفتمان: 85

. کارهای کاربران: 185

. مقالات: 1931

. تصاویر: 112

. صوت: 401

 

صفحه اصلی | درباره ما | تماس با ما |   RSS | صفحه خانگي | معرفی به دوستان

تمامی کالاها و خدمات فروشگاه، حسب مورد دارای مجوزهای لازم از مراجع مربوطه می‌باشند و فعالیت‌های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.

استفاده از مطالب سایت بلا مانع می باشد، در صورت تمایل سایت ابوتراب را به عنوان منبع ذکر نمایید تا افراد بیشتری با سایت امیرالمومنین علیه السّلام آشنا گردند.

 

طراحي و اجراي پايگاه اينترنتي: